الشيخ الطبرسي (مترجم: نورى و مفتح)

44

تفسير مجمع البيان (فارسى)

« وَ لكِنِّي أَراكُمْ قَوْماً تَجْهَلُونَ » و من شما را مردمى مىبينم كه در مورد حق و اهل حق نادانى مىكنيد ، و يا در مورد اينمطلب كه فضيلت و برترى مردم بوسيلهء دين است نه بسبب دنيا نادانى مىكنيد ، و معناى سومى كه گفته‌اند : آنست كه شما در اين درخواست كه من مؤمنان را از خود دور كنم نادانى مىكنيد . « وَ يا قَوْمِ مَنْ يَنْصُرُنِي مِنَ اللَّهِ إِنْ طَرَدْتُهُمْ » اى مردم اگر من اين مردمان با ايمان را طرد كنم در نتيجه اينان در آخرت در پيشگاه خداوند خصم من گردند كيست كه در آن وقت مرا از عذاب خدا حفظ كند ؟ « أَ فَلا تَذَكَّرُونَ » آيا انديشه نمىكنيد تا بدانيد كه حقيقت همانست كه من ميگويم و اينكه بعضى خواسته‌اند اين آيه را دليل بر نفى شفاعت از گنهكاران بگيرند صحيح نيست ، زيرا نصرت و يارى ( كه در اين آيه هست ) به معناى دفاع از روى قهر و غلبه است ، و شفاعت به معناى درخواست از روى خضوع و خواهش است ، و ارتباطى بهم ندارد . « 1 » « وَ لا أَقُولُ لَكُمْ عِنْدِي خَزائِنُ اللَّهِ » و من بيش از آن حدى كه هستم و زياده از مقدار ، خود را بالا نبرم كه ادعا كنم مقدرات خدا در نزد من است و من هر چه خواهم ميتوانم انجام دهم و بهر كه خواهم بدهم و از هر كه خواهم بازگيرم . . . و برخى گفته‌اند : منظور از خزينه‌هاى خدا كليدهاى روزى بندگان او است ، و اين جمله پاسخ گفتار آنها است كه

--> ( 1 ) - خلاصهء استدلال آن كس كه ميخواهد براى نفى شفاعت به اين آيه تمسك جويد اين است كه نوح عليه السلام ميفرمايد : اگر من چنين عمل خلافى را مرتكب شوم كسى در قيامت نيست كه مرا يارى كند . . . و از اين جمله معلوم مىشود كه در قيامت كسى نيست كه ديگرى را يارى و شفاعت كند ، و با اين جمله خداى تعالى نفى شفاعت را در قيامت بيان فرموده ؟ چنانچه نوح پيغمبر نيز از خود نفى كرده و گفته : من در قيامت شفيعى ندارم . و خلاصه پاسخى كه مؤلف بزرگوار از اين حرف داده اين است كه فرق است ميان شفاعت و ميان نصرت ، اين آيه ميگويد : كسى نيست كه در قيامت يارى و نصرت ديگرى را در مقابل عذاب خدا بنمايد ، و يارى و نصرت در جايى اطلاق ميگردد كه كسى بخواهد از روى قهر و غلبه ديگرى را مقهور خويش سازد ، اما در معناى شفاعت قهر و غلبه نيست بلكه شفاعت به صورت درخواست و خواهش است ، و بنا بر اين آيهء شريفه ارتباطى بمسئلهء شفاعت و نفى آن ندارد .